1. Σύνοψη

Η παρούσα καλύπτει τον κλάδο της πληροφορικής (λογισμικό, υπηρεσίες πληροφορικής, πλατφόρμες SaaS, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης) και τον κλάδο των τηλεπικοινωνιών (πάροχοι ηλεκτρονικών επικοινωνιών, κατασκευαστές τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού και ενσωματωμένων συστημάτων, ολοκληρωτές δικτύων και IoT). Πρόκειται για τον κλάδο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση φακέλων Άρθρου 22Α στη χώρα, γιατί η ίδια η παραγωγή του έχει ερευνητικό περιεχόμενο. Η αγορά ψηφιακής τεχνολογίας προβλέπεται να φθάσει τα 13,5 δισ. € έως το 2030 κατά ΣΕΠΕ και Deloitte, ενώ ο κύκλος εργασιών των ηλεκτρονικών επικοινωνιών κινήθηκε στα 4,9 δισ. € το 2024 κατά την ΕΕΤΤ, με επενδύσεις παρόχων 1,1 δισ. €. Η ΝΗΡΗΙΣ διαθέτει εκτεταμένο πελατολόγιο στον κλάδο, από ομίλους λογισμικού και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών μέχρι μικρές εταιρείες σχεδίασης τηλεπικοινωνιακών κυκλωμάτων. Προτείνονται πέντε κατευθύνσεις Ε&Α, όλες με μετρήσιμα μεγέθη και τυποποιημένη μεθοδολογία αξιολόγησης. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο κλάδος έχει ώριμα ερευνητικά ερωτήματα στην αξιοπιστία μοντέλων μηχανικής μάθησης, στην κλιμάκωση υπό φορτίο, στην ασφάλεια και στη φυσική στρώση των ασύρματων δικτύων, που τεκμηριώνονται με σύνολα ελέγχου, μετρήσεις απόδοσης και διεθνή πρότυπα, αρκεί να διαχωριστούν καθαρά από τη συντήρηση και την ανάπτυξη λειτουργιών ρουτίνας.

2. Ο κλάδος σε νούμερα

Τα βασικά μεγέθη συνοψίζονται στον ακόλουθο πίνακα. Η σήμανση [Π] δηλώνει πραγματικό στοιχείο, [Ε] εκτίμηση και [Πρ] πρόβλεψη.

Μέγεθος	Τιμή	Έτος	Πηγή
Αγορά ψηφιακής τεχνολογίας (ορίζοντας 2030)	13,5 δισ. € [Πρ]	2030	ΣΕΠΕ / Deloitte
Έμμεση και επαγόμενη επίδραση κλάδου ψηφιακής τεχνολογίας	27,8 δισ. € [Πρ]	2030	ΣΕΠΕ / Deloitte
Κύκλος εργασιών κλάδου ηλεκτρονικών επικοινωνιών	4,9 δισ. € [Π] (μείωση 1,1 %)	2024	ΕΕΤΤ
Συμβολή ηλεκτρονικών επικοινωνιών στο ΑΕΠ	2,1 % [Π]	2024	ΕΕΤΤ
Επενδύσεις παρόχων ηλεκτρονικών επικοινωνιών	1,1 δισ. € [Π] (αύξηση 10 %)	2024	ΕΕΤΤ
Γραμμές FTTH ως μερίδιο ευρυζωνικών γραμμών	14,2 % [Π] (αύξηση 72 %)	2024	ΕΕΤΤ
Χρήση δεδομένων κινητής	1.732 εκατ. GB [Π] (αύξηση 38,7 %)	2024	ΕΕΤΤ
Ειδικοί ΤΠΕ ως μερίδιο συνολικής απασχόλησης	2,5 % [Π] (ΕΕ 5,0 %)	2025	Eurostat

Τα δύο σκέλη του κλάδου κινούνται με διαφορετική δυναμική. Η πληροφορική αναπτύσσεται ταχύτατα, με μοχλούς τον ψηφιακό μετασχηματισμό του δημοσίου, την ηλεκτρονική τιμολόγηση και την ενσωμάτωση γενετικής τεχνητής νοημοσύνης σε επιχειρησιακό λογισμικό· η μελέτη ΣΕΠΕ και Deloitte θέτει την εφαρμοσμένη Ε&Α ως έναν από τους τέσσερις πυλώνες για τον στόχο των 13,5 δισ. € και της συμβολής 6 % στο ΑΕΠ. Οι τηλεπικοινωνίες βρίσκονται σε φάση σταθεροποίησης εσόδων με έντονες επενδύσεις: κατά την ΕΕΤΤ, οι γραμμές οπτικής ίνας έως το σπίτι αυξήθηκαν κατά 72 % μέσα στο 2024, η κάλυψη 5G έφθασε το 99,8 % και η κατανάλωση δεδομένων κινητής ανέβηκε κατά 38,7 %, ενώ οι τιμές κινήθηκαν κάτω από τον πληθωρισμό.

Η πιο σημαντική τάση για την Ε&Α είναι η έλλειψη προσωπικού. Κατά τη Eurostat, οι ειδικοί ΤΠΕ αποτελούν μόλις το 2,5 % της συνολικής απασχόλησης στην Ελλάδα, το χαμηλότερο ποσοστό στην Ένωση, έναντι μέσου όρου 5,0 %. Η στενότητα αυτή ωθεί τις επιχειρήσεις σε εργαλεία που πολλαπλασιάζουν την παραγωγικότητα των μηχανικών τους, δηλαδή στο είδος εσωτερικής ανάπτυξης που, όταν σχεδιαστεί ως πείραμα με υπόθεση και μέτρηση, εμπίπτει στο Άρθρο 22Α. Δεύτερη τάση είναι η ρυθμιστική: ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Οδηγία NIS2 και ο Κανονισμός DORA επιβάλλουν απαιτήσεις εξηγησιμότητας και ανθεκτικότητας που δεν καλύπτονται από έτοιμα προϊόντα. Τρίτη, στις τηλεπικοινωνίες, η μετάβαση προς ανοιχτές αρχιτεκτονικές δικτύου και προς το 6G, που ανοίγει χώρο σε μικρότερες ελληνικές εταιρείες σχεδίασης υλικού και ενσωματωμένου λογισμικού.

3. Πελάτες της ΝΗΡΗΙΣ στον κλάδο

Η πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες είναι ο κλάδος με τη μεγαλύτερη παρουσία στο πελατολόγιο 22Α της ΝΗΡΗΙΣ. Στον τρέχοντα κύκλο πιστοποίησης η εταιρεία υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, τον Όμιλο Epsilon Net (επιχειρησιακό λογισμικό, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών Epsilon SingularLogic, Epsilon Fuel Pro, IQOM και Digital4U), τη ΔΙΑΣ Α.Ε. (διατραπεζικά συστήματα πληρωμών), την ACCEPTED Συστήματα Πληροφορικής (Καλλιθέα), την CODE.HUB, την TGNDATA Hellas, τη Valmore Technologies, τη Semantic Software, την Novoville (Βόλος), τη Deus Ex Machina και την Irida Labs. Στο σκέλος των τηλεπικοινωνιών, η ΝΗΡΗΙΣ συνεργάζεται με τη Noesis Technologies (Πάτρα), εταιρεία σχεδίασης πυρήνων πνευματικής ιδιοκτησίας για ασύρματες επικοινωνίες φυσικού επιπέδου.

Τα ερευνητικά αντικείμενα των συνεργασιών αυτών καλύπτουν όλο το εύρος του κλάδου: μηχανική μάθηση και επεξεργασία φυσικής γλώσσας πάνω σε λογιστικά, μισθοδοτικά και εμπορικά δεδομένα, ανίχνευση ανωμαλιών σε συναλλαγές, συστήματα πληρωμών σε πραγματικό χρόνο, σημασιολογική αναζήτηση, εκτίμηση κατάστασης από δεδομένα αισθητήρων και σχεδίαση βασικής ζώνης για δίκτυα νέας γενιάς. Η εμπειρία από αυτούς τους φακέλους, ιδίως ως προς το τι δέχεται και τι απορρίπτει ο αξιολογητής της ΓΓΕΚ στο λογισμικό, είναι το υπόβαθρο της ενότητας 5.

4. Πώς αξιοποιεί το Άρθρο 22Α μια επιχείρηση του κλάδου

Το Άρθρο 22Α του ν.4172/2013 επιτρέπει στις επιχειρήσεις να εκπίπτουν τις δαπάνες επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας από τα ακαθάριστα έσοδά τους προσαυξημένες κατά 100 %, δηλαδή να αφαιρούν φορολογικά το διπλάσιο του πραγματικού κόστους. Με τον ν.5162/2024 (άρθρο 35) το κίνητρο κλιμακώθηκε: η προσαύξηση ανέρχεται σε 150 % για δαπάνες που καταβάλλονται σε ερευνητικά κέντρα, πανεπιστημιακά ινστιτούτα ή εγγεγραμμένες νεοφυείς επιχειρήσεις, και σε 200 % για πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις κατά τη Σύσταση 2003/361/ΕΚ, εφόσον οι δαπάνες Ε&Α υπερβαίνουν το 20 % του συνόλου των δαπανών του έτους, με επιπλέον 15 % αν υπερβαίνουν και τον μέσο όρο της προηγούμενης διετίας. Το τελευταίο καθεστώς είναι ιδιαίτερα σημαντικό για εταιρείες ανάπτυξης λογισμικού, όπου το όριο του 20 % επιτυγχάνεται εύκολα. Ο φάκελος υποβάλλεται στη ΓΓΕΚ ταυτόχρονα με τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος, με τα κριτήρια χαρακτηρισμού των δαπανών να ορίζονται στην ΚΥΑ 100335/2019. Για αιτούμενες δαπάνες άνω των 60.000 € απαιτείται Έκθεση Διασφάλισης ορκωτού ελεγκτή και η ΓΓΕΚ ελέγχει μόνο το φυσικό αντικείμενο εντός έξι μηνών, μετά την παρέλευση των οποίων οι δαπάνες θεωρούνται εγκεκριμένες.

Στην πληροφορική η συντριπτική πλειονότητα των δαπανών είναι αμοιβές προσωπικού (μηχανικοί λογισμικού, επιστήμονες δεδομένων, αρχιτέκτονες συστημάτων, μηχανικοί δοκιμών). Ακολουθούν οι εξωτερικοί συνεργάτες (πανεπιστημιακά εργαστήρια, σύμβουλοι ασφάλειας ή επεξεργασίας σήματος) και τα άυλα (άδειες εργαλείων, υπολογιστικοί πόροι cloud όταν χρεώνονται διακριτά στο έργο). Στις τηλεπικοινωνίες προστίθενται οι αποσβέσεις οργάνων (αναλυτές φάσματος, πλατφόρμες FPGA, software defined radio) και τα αναλώσιμα για πρωτότυπα. Η τεκμηρίωση περιλαμβάνει φύλλα χρονοχρέωσης, εκθέσεις παραχθέντος έργου, ημερολόγιο έρευνας με ημερομηνίες μέσα στο έτος, αρχεία δοκιμών με σύνολα δεδομένων και μετρήσεις, εκδόσεις κώδικα που αντιστοιχούν στα ορόσημα, και βιογραφικά που δικαιολογούν τον ρόλο κάθε μέλους.

Τρία σημεία δημιουργούν συστηματικά πρόβλημα στον έλεγχο. Πρώτον, η διάκριση από τη συντήρηση, τη διόρθωση σφαλμάτων και την ανάπτυξη λειτουργιών χωρίς τεχνολογική αβεβαιότητα: η ενσωμάτωση έτοιμου API, η αλλαγή διεπαφής ή η μεταφορά σε νέα έκδοση πλαισίου δεν είναι έρευνα. Δεύτερον, το όριο του 20 % για τεχνικό και διοικητικό προσωπικό: σε εταιρείες λογισμικού μπαίνει εύκολα προσωπικό υποστήριξης, σχεδιαστές διεπαφών ή διαχειριστές έργου, και ο φάκελος καταρρέει αν το προφίλ τους δεν αντιστοιχεί σε ερευνητικό ρόλο. Τρίτον, η απουσία μετρήσιμων αποτελεσμάτων: φάκελοι που δηλώνουν «υλοποιήθηκε» χωρίς ακρίβεια, ανάκληση, χρόνο απόκρισης ή σύγκριση με βασική γραμμή δεν πείθουν ότι υπήρξε ερευνητικό ερώτημα. Οι δαπάνες πληρούν τα κριτήρια εφόσον τεκμηριωθεί υπόθεση που μπορούσε να διαψευστεί, σχεδιασμένο πείραμα και καταγεγραμμένο αποτέλεσμα.

5. Κατευθύνσεις Ε&Α για μια επιχείρηση του κλάδου

Οι κατευθύνσεις που ακολουθούν είναι σκόπιμα συντηρητικές: αντιστοιχούν σε προβλήματα που αντιμετωπίζει ήδη μια μεσαία εταιρεία λογισμικού ή τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού, έχουν μετρήσιμο μέγεθος και μπορούν να διαψευστούν. Κάθε μία απευθύνεται σε επιχείρηση 10 έως 100 ατόμων που δεν διαθέτει ερευνητικό τμήμα αλλά έχει μηχανικούς ικανούς να σχεδιάσουν και να τρέξουν ένα ελεγχόμενο πείραμα.

5.1 Αξιοπιστία γλωσσικών μοντέλων σε ελληνικά δεδομένα επιχείρησης

Δεν είναι γνωστό εκ των προτέρων αν ένα σύστημα ανάκτησης και παραγωγής απαντήσεων (RAG) πάνω σε ελληνικά έγγραφα ενός συγκεκριμένου τομέα, λογιστικά, νομικά ή τεχνικά, μπορεί να επιτύχει ποσοστό παραισθήσεων κάτω από ένα καθορισμένο όριο χωρίς επανεκπαίδευση του μοντέλου, ούτε ποια στρατηγική τεμαχισμού, ενσωματώσεων και επανακατάταξης αποδίδει καλύτερα στη μορφολογία της ελληνικής γλώσσας. Η επιχείρηση συγκροτεί σύνολο ελέγχου με ερωτήσεις και επαληθευμένες απαντήσεις από ειδικούς, ορίζει τη βασική γραμμή, και μετρά για κάθε παραλλαγή την πιστότητα προς τις πηγές, την ακρίβεια και ανάκληση ανάκτησης, το ποσοστό ατεκμηρίωτων ισχυρισμών και τον χρόνο απόκρισης, με τυφλή αξιολόγηση από δύο κριτές. Ρεαλιστικό αποτέλεσμα είναι η ποσοτική αποτύπωση του τι κερδίζει και τι χάνει κάθε τεχνική, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου καμία παραλλαγή να μην φθάσει το όριο για ορισμένες κατηγορίες ερωτήσεων. Κύρια κατηγορία δαπάνης οι αμοιβές προσωπικού, με πιθανή συμμετοχή πανεπιστημιακού εργαστηρίου επεξεργασίας φυσικής γλώσσας ως εξωτερικού συνεργάτη (η κατεύθυνση δυσκολεύεται στο κριτήριο της καινοτομίας, γιατί τα εργαλεία είναι γνωστά· καλύπτεται με το επιχείρημα ότι η συμπεριφορά τους σε ελληνικά δεδομένα του συγκεκριμένου τομέα είναι άγνωστη και δεν προκύπτει από τη διεθνή βιβλιογραφία).

5.2 Ανίχνευση ανωμαλιών και πρόβλεψη σε επιχειρησιακά δεδομένα με σπάνια θετικά

Σε συναλλακτικά, μισθοδοτικά ή τηλεμετρικά δεδομένα τα γεγονότα που ενδιαφέρουν (απάτη, σφάλμα καταχώρησης, επικείμενη βλάβη) είναι σπάνια, και δεν είναι γνωστό αν ένα μοντέλο μπορεί να φθάσει επιχειρησιακά χρήσιμη ακρίβεια χωρίς να παράγει πλήθος ψευδών συναγερμών, ούτε αν οι εξηγήσεις που δίνει είναι κατανοητές από τον τελικό χρήστη. Η μεθοδολογία περιλαμβάνει χρονικά διαχωρισμένα σύνολα εκπαίδευσης και ελέγχου ώστε να μην διαρρέει μελλοντική πληροφορία, σύγκριση τουλάχιστον τριών οικογενειών αλγορίθμων με τη βασική γραμμή απλών κανόνων, και μέτρηση με καμπύλη ακρίβειας-ανάκλησης, F1 στο επιλεγμένο σημείο λειτουργίας και κόστος ανά ψευδή συναγερμό σε ώρες ελέγχου. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θετικό, ένα μοντέλο που ενσωματώνεται στο προϊόν, ή τεκμηριωμένα αρνητικό, δηλαδή ότι με τα διαθέσιμα δεδομένα η ακρίβεια δεν ξεπερνά τους υφιστάμενους κανόνες. Κύρια κατηγορία δαπάνης οι αμοιβές προσωπικού (το αδύναμο κριτήριο εδώ είναι η αβεβαιότητα, γιατί οι αλγόριθμοι είναι τυποποιημένοι· καλύπτεται με τη ρητή διατύπωση της υπόθεσης πριν την έναρξη και με την καταγραφή του κόστους ψευδών συναγερμών ως κριτηρίου αποτυχίας).

5.3 Κλιμάκωση και χρόνος απόκρισης υπό πραγματικό φορτίο

Όταν ένα σύστημα πληρωμών, μια πλατφόρμα ηλεκτρονικής τιμολόγησης ή μια υπηρεσία σε πραγματικό χρόνο πρέπει να εξυπηρετήσει δεκαπλάσιο φορτίο, δεν είναι γνωστό εκ των προτέρων ποια αρχιτεκτονική επιλογή (κατάτμηση βάσης, ασύγχρονη επεξεργασία γεγονότων, στρατηγικές προσωρινής αποθήκευσης, μοντέλα συνέπειας) διατηρεί τον χρόνο απόκρισης του 95ου εκατοστημορίου κάτω από το όριο που θέτει η συμφωνία επιπέδου υπηρεσίας χωρίς απώλεια συνέπειας δεδομένων. Η επιχείρηση στήνει περιβάλλον δοκιμών με συνθετικό φορτίο που αναπαράγει τη στατιστική κατανομή των πραγματικών αιτημάτων, μετρά ρυθμαπόδοση, χρόνο απόκρισης p50, p95 και p99, ποσοστό σφαλμάτων και κατανάλωση πόρων ανά συναλλαγή για κάθε παραλλαγή, με πλαίσιο αναφοράς τα χαρακτηριστικά ποιότητας του ISO/IEC 25010 και τις μετρικές του ISO/IEC 25023. Ρεαλιστικό αποτέλεσμα είναι μια τεκμηριωμένη καμπύλη φορτίου-απόκρισης ανά αρχιτεκτονική και ο εντοπισμός του σημείου όπου κάθε επιλογή καταρρέει. Κύρια κατηγορία δαπάνης οι αμοιβές προσωπικού και τα άυλα (υπολογιστικοί πόροι δοκιμών) (δύσκολο κριτήριο η μεταβιβασιμότητα, γιατί τα ευρήματα μοιάζουν ειδικά του συστήματος· καλύπτεται με την καταγραφή της μεθόδου και των μετρήσεων ώστε να είναι αναπαραγώγιμα σε άλλο σύστημα ίδιας κατηγορίας).

5.4 Ασύρματα δίκτυα και IoT: απόδοση φυσικού επιπέδου και ενέργεια ανά μεταδιδόμενο bit

Για μια εταιρεία που σχεδιάζει τηλεπικοινωνιακό υλικό, ενσωματωμένο λογισμικό ή συσκευές IoT, το ερώτημα είναι αν μια νέα υλοποίηση πομποδέκτη, ένας αλγόριθμος εκτίμησης καναλιού ή ένα σχήμα κατανομής πόρων επιτυγχάνει την επιθυμητή φασματική απόδοση και το επιθυμητό ποσοστό σφαλμάτων bit υπό ρεαλιστικές συνθήκες παρεμβολών, και με τι κατανάλωση ενέργειας ανά μεταδιδόμενο bit· η απάντηση δεν προκύπτει από την προσομοίωση μόνη της. Η μεθοδολογία συνδυάζει προσομοίωση σε επίπεδο συνδέσμου, υλοποίηση σε πλατφόρμα FPGA ή software defined radio και μετρήσεις σε θάλαμο και σε πεδίο: ποσοστό σφαλμάτων bit και πακέτων έναντι σηματοθορυβικού λόγου, ρυθμαπόδοση, καθυστέρηση, κατανάλωση σε mW ανά λειτουργία, με τα μοντέλα καναλιού και τις διαδικασίες δοκιμών των προδιαγραφών 3GPP (σειρά TS 38 για 5G NR) ή των προτύπων IEEE 802.11 και 802.15.4 κατά περίπτωση, και έλεγχο ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας κατά EN 301 489. Ρεαλιστικό αποτέλεσμα είναι η επικύρωση ή απόρριψη του σχεδιασμού σε συγκεκριμένα σενάρια και ο ποσοτικός χάρτης των συμβιβασμών μεταξύ απόδοσης και ενέργειας. Κύριες κατηγορίες δαπάνης οι αμοιβές προσωπικού, οι αποσβέσεις οργάνων μέτρησης και πλατφορμών ανάπτυξης, και τα αναλώσιμα για πρωτότυπες πλακέτες (το αδύναμο κριτήριο είναι η διάκριση από την κατασκευή κατά παραγγελία· καλύπτεται όταν ο σχεδιασμός στοχεύει σε προδιαγραφή που δεν καλύπτεται από διαθέσιμα εμπορικά εξαρτήματα).

5.5 Ανθεκτικότητα σε επιθέσεις: λογισμικό, μοντέλα και δίκτυα

Η Οδηγία NIS2 και ο Κανονισμός DORA μεταφέρουν στις επιχειρήσεις του κλάδου υποχρεώσεις ανθεκτικότητας, αλλά η συμμόρφωση αυτή καθαυτή δεν είναι έρευνα. Ερευνητικό ερώτημα προκύπτει όταν δεν είναι γνωστό αν μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική άμυνας (φιλτράρισμα εισόδων γλωσσικού μοντέλου, ανίχνευση έγχυσης εντολών, απομόνωση υπηρεσιών, μηχανισμοί ανίχνευσης εισβολής σε δίκτυο IoT) μειώνει το ποσοστό επιτυχίας γνωστών κατηγοριών επιθέσεων κάτω από ένα όριο χωρίς να αυξάνει δυσανάλογα τον χρόνο απόκρισης ή τα ψευδώς θετικά. Η επιχείρηση συγκροτεί σώμα επιθέσεων (δημόσιες συλλογές και δικές της παραλλαγές), τρέχει ελεγχόμενες δοκιμές διείσδυσης πριν και μετά από κάθε παρέμβαση, και μετρά ποσοστό επιτυχίας επίθεσης, χρόνο ανίχνευσης, επιβάρυνση απόδοσης και ψευδώς θετικά, με πλαίσιο αναφοράς τις κατηγορίες απειλών του OWASP και τις απαιτήσεις του ISO/IEC 27001 ως προς την τεκμηρίωση. Ρεαλιστικό αποτέλεσμα είναι μια ποσοτική αποτίμηση της κάθε άμυνας, συχνά με το εύρημα ότι ορισμένες κατηγορίες επιθέσεων παραμένουν ανοιχτές. Κύρια κατηγορία δαπάνης οι αμοιβές προσωπικού και οι εξωτερικοί συνεργάτες ασφάλειας (δύσκολο κριτήριο η συστηματικότητα, γιατί οι δοκιμές ασφάλειας τείνουν να γίνονται ευκαιριακά· καλύπτεται με πρωτόκολλο δοκιμών, σταθερό σώμα επιθέσεων και ημερολόγιο).

Οι πέντε κατευθύνσεις συνδυάζονται φυσικά σε ένα δωδεκάμηνο έργο με τέσσερις Ενότητες Εργασίας: στην πρώτη ορίζονται οι υποθέσεις, συγκροτούνται τα σύνολα ελέγχου και το περιβάλλον μετρήσεων και καταγράφεται η βασική γραμμή· στη δεύτερη και την τρίτη, που τρέχουν παράλληλα, υλοποιούνται και δοκιμάζονται οι παραλλαγές, με την πρώτη να αφορά τα μοντέλα και τους αλγορίθμους (κατευθύνσεις 5.1, 5.2 ή 5.4) και τη δεύτερη την αρχιτεκτονική και την ασφάλεια (5.3 και 5.5)· στην τέταρτη γίνεται η συνολική αξιολόγηση με τα ίδια σύνολα ελέγχου, η σύγκριση με τη βασική γραμμή και η σύνταξη της τεκμηρίωσης. Μια επιχείρηση λογισμικού θα επιλέξει συνήθως δύο ή τρεις από τις κατευθύνσεις· μια εταιρεία τηλεπικοινωνιακού υλικού θα εστιάσει στην 5.4 και θα προσθέσει την 5.5 για το ενσωματωμένο λογισμικό της.

6. Παράδειγμα μεγάλης εταιρείας του κλάδου

Ο Όμιλος ΟΤΕ, ο μεγαλύτερος πάροχος τηλεπικοινωνιών της χώρας με πλειοψηφικό μέτοχο την Deutsche Telekom, είναι το πιο τεκμηριωμένο παράδειγμα συστηματικής Ε&Α στον κλάδο. Σύμφωνα με τη σελίδα έρευνας και καινοτομίας του Ομίλου, το 2023 συμμετείχε σε 38 χρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα, είχε συμμετάσχει σε 32 έργα της σύμπραξης 5G-PPP και σε τρία έργα 6G της σύμπραξης SNS, ενώ διατηρεί εσωτερικές πλατφόρμες δοκιμών 5G, IoT και οπτικών ινών και δίκτυο άνω των 1.000 συνεργαζόμενων φορέων από τη βιομηχανία και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Σε συνέντευξή του το 2024 ο πρόεδρος του Ομίλου ανέφερε συμμετοχή σε 45 ευρωπαϊκά έργα Ε&Α και σε περισσότερα από 120 συνολικά από το 2009. Χαρακτηριστικό είναι το έργο 6G-Sandbox, στο οποίο η Cosmote υλοποιεί πειραματικό δίκτυο στην Αθήνα, παράλληλα με αντίστοιχα στο Βερολίνο, τη Μάλαγα και το Όουλου, για δοκιμές τεχνολογιών έκτης γενιάς, με μνημόνιο συνεργασίας με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος για την ενσωμάτωση δορυφόρων στα επίγεια δίκτυα.

Η λογική που μπορεί να αντλήσει η μικρότερη επιχείρηση δεν είναι το μέγεθος αλλά η μέθοδος: ο Όμιλος δεν ερευνά «το 6G» αφηρημένα, αλλά στήνει περιβάλλον δοκιμών, ορίζει σενάρια χρήσης με μετρήσιμα κριτήρια και αξιολογεί συγκεκριμένες τεχνολογίες πριν τις εντάξει στο εμπορικό δίκτυο. Το ίδιο σχήμα, ένα περιβάλλον δοκιμών, ένα σύνολο ελέγχου, μια βασική γραμμή και μετρήσεις πριν και μετά, είναι αυτό που ζητά ο αξιολογητής της ΓΓΕΚ από μια εταιρεία 20 ατόμων. Στην πληροφορική, αντίστοιχο σημείο αναφοράς αποτελεί η συμπερίληψη ελληνικών εταιρειών λογισμικού στον ευρωπαϊκό πίνακα EU Industrial R&D Investment Scoreboard, που καταγράφει τους μεγαλύτερους επενδυτές Ε&Α της Ένωσης με βάση τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις τους· η καταγραφή της δαπάνης Ε&Α ως διακριτού κονδυλίου στις καταστάσεις είναι η πρώτη προϋπόθεση για να είναι ένας φάκελος 22Α πειστικός.

7. Συμπέρασμα

Η πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες είναι ο κλάδος όπου το Άρθρο 22Α εφαρμόζεται με τη μεγαλύτερη φυσικότητα, αλλά και εκείνος όπου ο αξιολογητής έχει τη μεγαλύτερη εμπειρία στο να ξεχωρίζει την έρευνα από την ανάπτυξη προϊόντος. Η διαφορά κρίνεται στην ύπαρξη υπόθεσης πριν την έναρξη, συνόλου ελέγχου, βασικής γραμμής και μετρήσεων που καταγράφονται σε ημερολόγιο μέσα στο έτος. Με το νέο καθεστώς προσαύξησης 200 % για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δαπανούν πάνω από το 20 % των εξόδων τους σε Ε&Α, το κίνητρο για μια εταιρεία λογισμικού ή τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού είναι το ισχυρότερο που έχει υπάρξει. Για να ξεκινήσει, η επιχείρηση χρειάζεται να επιλέξει ένα ή δύο από τα ερωτήματα της ενότητας 5, να ορίσει την ομάδα με ρόλους που αντιστοιχούν στα βιογραφικά, να ανοίξει ημερολόγιο έρευνας και αποθετήριο κώδικα με ορόσημα από την πρώτη ημέρα, να συμφωνήσει εγκαίρως με τυχόν εξωτερικό εργαστήριο, και να επικοινωνήσει με τη ΝΗΡΗΙΣ ώστε η δομή του έργου να αποτυπωθεί σωστά στο έντυπο υποβολής πριν ξεκινήσει η δαπάνη.

Η ΝΗΡΗΪΣ αναλαμβάνει τον σχεδιασμό της τεκμηρίωσης από την αρχή του έτους και τη σύνταξη του πλήρους φακέλου προς τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας.

Μπορείτε να κατεβάσετε την αναλυτική μελέτη εδω:

ΠληροφορικήΤηλεπικοινωνίες-και-Άρθρο-22Α-2026.pdf